Гандандаржаалин

Сүм хийдийн нэр : Гандандаржаалин

Байрлах аймаг :
Увс

Сум :
Өндөрхангай

Шинэ сүм хийдийн газар зүйн байдал болон хүрээлэн буй орчин:
Увс аймгийн Өндөрхангай сумын төвд байрлах ба Хангай нурууны салбар Хан хөхүйн салбар уулс, дунд гол, баруун голын завсарт байрлана.

Шинээр байгуулагдсан : Revived

Байгуулагдсан огноо:

Ринчений зураг дах дугаар :
15

Ринчений жагсаалт дах нэр :
Гандандаржаалин, Их илжгэний хүрээ, Хөн хөхийн хүрээ

Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан эсхүл өөр газар сэргээн байгуулагдсан алин болох : Хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан

Хэрэв хуучин сүм хийдийн байршил дээр сэргээн байгуулагдсан бол тухайн тухайн хуучин сүм хийдийн бүртгэлийн (түүхэн газрын бүртгэлийн) дугаарыг бичнэ үү : УБӨХ 017

Аль урсгал болох : Гэлүг

Founders/Refounders :
Ц. Сүхбаатар
Б. Пүрэвсүрэн

Сүм хийдийн төрөл :

cүм

хуучин хийдийн лам нар :

Хийдийн хурал ном: алин болохыг зурах :

Ямар хурал хурдаг болохыг бичнэ үү :
Өдөр тутмын хурал:

Сар тутмын хурал:

Жилийн хурал: Жилийн дүйцэн өдрүүдийн хурал хурна.

GPS хаяг :
North 49° 16’  East 094°  51’

Тухайн сүм хийд дэхь шашны байгууламж (дацан сургууль, суварга гэх мэт) болон бусад байгууламж, тэдгээрийн зориулалт
1. Цогчин дуганы хэмжээ 18*18 хэмжээтэй ба дуганд цогчин хурал шашны бусад зан үйл явуулна. 2. Аймгийн цагаан сүлдны сүм. 1963 онд Ханхөхүйн хошуунд байсан Цагаан сүлдийг Улсын түүхийн музейд аваачсан. 1990 онд тэрхүү Цагаан сүлднээс салбарлуулан хуучин сүлдээ сэргээн тахисан. Цагаан сүлдийг 3 жилд 1 удаа 600 км зам явж хошуугаа тойрдог. 3. Ганжуурын сүм. Энэ сүмд ганжуурын 108 ботийг хадгалдаг.

Ярилцлага өгсөн хүний овог, нэр, хаяг, эрхэлж буй ажил
Б. Пүрэвсүрэн Увс аймгийн Өндөрхангай сум /хийдийн тэргүүн лам/

Хэдэн фото зураг авсан :
16

Зураг авсан огноо: он :
2007-06-13 00:00:00

Materials:

Temple ID No Authors name Title/ description Book/ Book extract/ leaflet/ other Date Published Where Published Publisher Collected by
УВӨХ 018 0000-00-00

Судалгаа авсан өдөр Хэдэн фото зураг авсан :
2007-06-13

Тэмдэглэл :
Асуултын дугаар 7. Б. Пүрэвсүрэн 1961 онд төрсөн Увс аймгийн Өндөрхангай сумын уугуул. УБДС-ийн зураг хөдөлмөрийн багшийн ангийг төгссөн. 1990 оноос Бурханы шашныг хөгжүүлэх үйл хэрэгт оролцсон. Анхны хурал 1990 онд ойролцоох сумдын 20-иод настай ламтай эхэлж байсан. Шинэ хурлын анхны хамба нь гавж цолтой хүн байсан. Тэр үеэс хойш Пүрэвсүрэн Ховд аймгийн Дарнан, Увс аймгийн Баруунтуруун, Цагаанхайрхан, Улаангомын болон өөрийн Гандандаржаалин хийдийг үүсгэн, зохион байгуулхад оролцож байсан. Мөн Сонгино, Цэцэн-Уул сумдад гол шүтээн, суврага босгоход оролцож байсан. Асуултын дугаар 6. Сүмийн гол дуганы барилгыг нэг ч хадаас оруулалгүй бүх модыг шаантаг тавьж хийсэн. Үүнийг Пүрэвсүрэн хариуцсан. Харин сүмийн будгийг сумын 10н жилийн дунд сургуулийн багш Шооногой, Нацагням зэрэг хүмүүс хийсэн байна. Дуганы барилгыг барьж босгоход Тайчуул, Батбаатар, Цэцэг нарын хүмүүс идэвхитэй оролцсон бөгөөд Цогчин дуганыг 2 сарын хугацаанд ерөнхийд нь хийж дуусгасан байна. Цогчин дуганыг босгох үед 61 настай эмэгтэй 70 км-ийн холоос ирж 3 хоног будгийн ажилд оролцож байсан зэргээр ард олон идэвхитэй оролцож байсан. Шинэ сүмийг сумын төвийн дээд хэсэг буюу нутгийнханы нэрлэдэгээр Хар толгойн өвөр энгэрт байгуулсан бөгөөд Хар толгойн энгэрт Төвд үсгээр язгуурын 3н бурханы зүрхэн тарни болох Ум мани бадмэ хум, Ум ара база нади, Ум базар ваани хум пад хэмээх тарныг цагаан чулуугаар бүтээсэн нь холоос маш үзэмжтэй харагддаг. Шинэ сүм хийдийн барилга байгууламжууд нь дизайн, өнгө үзэмж сайтай байна.

Хүснэгтийн дугаар :
УВӨХ 018

судалгааны баг :
Team А

Disclaimer

Идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй сүм хийдийн жагсаалтыг 2006/2007 оны судалгаанд суурилан гаргасан болно. Энэ нь тухайн үед дахин сэргээгдсэн байсан сүм хийдийн талаарх ерөнхий дүр зургийг харуулна. Уг судалгаа явагдснаас хойш олон зүйлс өөрчлөгдсөн нь эргэлзээгүй билээ.

The data on Active Temples was collected in 2006 (UB) / 2007 (National Survey). It provides a snapshot of the revival of the monasteries in Mongolia at that time. Undoubtedly many things will have changed since this survey was done.

Map