Харганатын хүрээ
Read in English
Сүм хийдийн нэр :
Харганатын хүрээ,Хошуудын хүрээ,Сүмийн Цагаан буйр,
Төвд нэр(үүд) кирилл үсэг (DOMM 2007):
Дэчингүнчлин, Дашпандилин
Төвд нэр Уайли:
*bde chen kun mkhyen gling?, bde chen kun skyed gling?, *bkra shis phan bde gling
Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
40
Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Дэчингүнчлин, Торгууд Вангийн Дашпандилин хийд, Дэчингүнчлин
Сүм хийдийн төрөл :
дацан
Байрлах аймаг :
Ховд
Сум :
Булган сум
Аймгийн хуучин нэр :
Засагт хан
Хуучин хошууны нэр :
Ховдын хязгаар, Булган-Мандал хошуу
Байршлын тайлбар :
Булган голын зүүн урсгалын Баянгол хэмээх салбар уулсын бүсэд хамаарах Чонотоос Бүрэнхайрхан хүртэл нутаг бол эртнээс хошууд нар нутаглан сууж ирсэн нутаг юм. Эдүүгээ ч энд хошууд хүн ам нутаглана. Энэ нь Монгол Алтайн нурууны дунд Булган голын савд байх уултай, голтой нүүдэллэн амьдрахад тохиромжтой нутаг. Хамгийн ойрын суурин газар нь 1 км газарт байгаа Булган сумын Баянгол багийн төв, 18 км-т байгаа Булган сумын төв болно.
GPS хаяг :
North 46° 08’ East 091° 30’
Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: У500 Side2: Ө500 Side3: Side4: Side5: Side6:
Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
No
Судалгаа явуулах үеийн байдал :
Хошуудын хүрээ нь эсгий гэр барин нүүдлийн байдлаар явж байсан учир туурь балгас тодорхой үлдээгүй харин нүүдэллэн сууршиж байсан газрыг хүмүүс сайн мэднэ. Эхлээд Булган голын зүүн талд Цагаан тохой гэдэг газар байрлаж байжээ. Тэр буурин дээр энэ жил Хошууд нутгийн бизнесмен Тошлойн Баярхүү хүрээний дурсгалд зориулан Цагаан суврага барьж байна. Дараа нь Хүрээ гол гатлан Булган голын баруун талд Харганат гэдэг газар нүүн очиж нэлээд суурьших хандлагатай байжээ. Энд Харганатад байсан туурин дээр социализмын үед газар хагалан тариа тарьж, малын тэжээл бэлтгэж байсан бөгөөд энэ үед газар дороос олон тооны ном судар, тахил цөгц гарч байжээ. Одоо тэнд сүмийн хүрдний гол хийж байсан дугуй чулуу л үлдсэн. Үүгээр хойч үеийнхэн хошуудын хүрээний буурь гэдгийг мэдэж байгаа. Хүрээний туурийн ойр хавийн газрын зарим модонд хадаг самбаа уяж шүтсэн байдалтай. Хүрээний тууринаас өмнө зүгт 1 км орчим газар Харганатын Хар уулын нэгэн хамар (оргил) дээр Алтайн 13 сантай овоо бий. Хүрээний лам нар тахиж байсан хошуудын гол тахилга юм. 13 овооны орчинд хүмүүс овоо нэмэн босгосоор 21 овоотой болжээ. Овооны урд уулын бэлд хүрээний лам нарын тахиж байсан сан тавьдаг эртний сүг зурагтай хавтгай хад бий. Янгир, буга зэрэг хадны зурагтай энэ газрыг нутгийн хүмүүс Цагаан өвгөн зурсан зураг гэж үздэг. Энэ бүхэн хошуудын хүрээний шүтлэг зан үйлийн ул мөрийг илэрхийлнэ.
Сүм хийд байгуулагдсан он :
Мэдээлэл байхгүй
Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :
Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
No
Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Сэргээн байгуулагдсан огноо :
Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
30 орчим лам
Хүснэгтийн дугаар :
ХОБГ 096
судалгааны баг :
Team А
