Tenuunii khuree
Read in Mongolian
Name(s) of Temple :
Tenuunii khuree ,Shukheriin khuree,
Rinchen Number :
448
Rinchen Name :
Tenuunii khuree, darkhan beiliin khuree
Type of Monastery/Temple:
Monastic School
Aimag where the temple is located:
Töv
Sum where the temple is located:
Mongon morit sumyn nutagt
Old Aimag Name :
Setsen Khan
Old Khoshuu Name :
Dalai darkhan beiliin khoshuu
Historical Summary (In Mongolian only):
Төв аймаг Мөнгөнморьт сум. Тэнүүний хүрээ. / Шүхрийн хүрээ./ Хуучин Цэцэн хан аймгйин Далай Дархан бэйсийн хошуу одоогийн Мөнгөнморьт сумын төвөөс зүүн хойш 54 кмт Хэрлэн гол, Тэнүүний голын бэлчирт байх Тэнүүний овоо хэмээх бэсрэг овоот толгойн зүүн талд энэ хийд оршин тогтнож байжээ. Уг хийдийг үүсгэн байгуулагдсан тухай түүхийн дараахи баримт Үндэсний Түүхийн Төв Архивт хадгалагдаж иржээ. Үүнд “... Дархан бэйл Барайширын хошуунд Сайшаалт Ерөөлтийн арванесдүгээр / 1814/ онд засаг Цэмбэлжавын үед харьяат хошууны нутаг Тэнүүн голын хойд этгээд Гурван шавартай гэдэг газар сүм дуган байгуулж номын сургууль үйлдүүлэн үргэлжийн Цогчин, Ганжуур, Хайлан хурж эмийн судар зэрэг ном сургууль үйлдэн буй. Үүнээс өөр дацан хурал үгүй...” гэж Цэцэн хан аймгийн Чуулган даргын төлөөлөгчийн 1919 оны бичигт дурьдсан байна. Уг хийд нь 20-р зууны эхэн үеэр 5 дугантай, 3 жастай, 200 шахам лам хурдаг Майдар эргэх, Цам гарах, Ганжуур эргэх, Хайлан хурах, Нүгнээ сахих , Сор залах зэрэг хурал номын зан үйлийг тогтоосон дэг жаягийн дагуу тогтмол хугацаанд үйлддэг хийд байжээ. Уг хийдийн хурал номын үйлийн ая дан дэг нь төвдийн Дашлхүмбэ хийдийн дэгтэй байсан ба зуны эхэн сард Тэнүүний овоог тахидаг байв. Дээрхи баримтуудаас үзвэл сүм дуган лам нарын тоо, хурал номын цар хүрээ зэргээрээ хийд байсан бололтой. Хурлын үйл ажиллагаа нь 1936 оны сүүлчээр хаагдаж 1937, 1938 оны үеэс эхлэн сүм дуганыг нурааж эхэлжээ. Холбогдох эх сурвалж: 1 Ч.Банзрагч, Б.Сайнхүү “ Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ 2004 2. О.Пүрэв, Р.Оюунбилэг “Төв аймгийн Мөнгөнморьт сумын түүх” УБ. 2003
Description of location :
The site Tenuunii Khuree is located east of a medium-sized hilltop owoo named Tenuugiin Owoo. Nearby this site is a cascade of Tenuunii Gol which flows into the Kherlen River found 54 km northeast of Mungun-Morit sum centre. This area is called “Gurvan Shavartai”.
GPS given for Mungun-Morit sum centre.
GPS coordinates :
North 48° 12’ East 108° 28’
Total site area:
Side1: Side2: Side3: Side4: Side5: Side6:
Revived temple on site :
No
Site status at the time of survey :
Тhe site Tenuunii Khuree has visible traces of about 5 – 8 buildings, the dirt mound of a foundation and some ashlars. Since locals used the valley of rivers as a hay field, any other remains from the Tenuunii Khuree are disappearing.
Date of establishment of the monastery/temple :
1814, 18th year of Jiaqing Emperor
Date of closing and destroying the monastery :
Revival of the old monastery/temple:
No
Founder's name and title (if known):
Name and title : Zasag noyon Tsembeljav - Interview Number:
Date of Revival:
Monks in Old Temple :
170 monks
170 monks
Form Number :
ТӨММ 057
Survey Team :
Team F