Zuugiin lamyn sum
Read in Mongolian
Name(s) of Temple :
Zuugiin lamyn sum,Zuugiin khuvilgaan lamyn sum,Zuugiin noyon lamyn khiid,,Zuugiin Yonzon lamyn khuree,
Rinchen Number :
845
Rinchen Name :
Zuugiin khuvilgaany khiid /Yonzon lamyn khiid/
Type of Monastery/Temple:
Temple
Aimag where the temple is located:
Övörkhangai
Sum where the temple is located:
Kharkhorin soum
Old Aimag Name :
Tusheet Khan
Old Khoshuu Name :
Tüsheet khanii khoshuu
Historical Summary (In Mongolian only):
Өвөрхангай аймаг Хархорин сум.Зуугийн ламын хурал. Нутгийн сүсэгтэн олны дунд Зуугийн ламын хурал,Зуугийн ламын сүм,Зуугийн ламын хийд хэмээн нэрлэгдэж байсан нэгэн хурал номын газар Хар хорин сумын төвөөс баруун тийш Орхон голын гүүрийг гараад ,гүүрийн доод талд сумаас 8 орчим км газарт байжээ.Энэ хурал нь 4 аймагтай,500-аад лам суудаг байв.Тус хурлыг анх байгуулсан тухай Монгол улсын үндэсний төв архивийн сан хөмрөгт дараах нэгэн баримт буй.Түүнд”...Төр гэрэлтийн 29 /1849/онд Хангай уулын өвөр Орхон голын хойд дэнжид “Гандандашпаржаалин нэрт сүмийг Дэдда Түшээт хан Цэрэндорж,Зуугийн хувилгаан Ишчүлтэмпунцаг нар чин сүсгээр Дээдийн түмэн өлзийг бататгах ба шашныг дэлгэрүүлэхийн тухайд байгуулжээ.Түгээмэл элбэгтийн 3-р /1853/ онд Хэшиглин сүм байгуулсанд Чин улсын хаанаас “Сайныг цугларуулагч”хэмээн нэр шагнав.Түгээмэл элбэгтийн 5-р /1855/ онд Цаннид дацанг хувилгаан Ишчүлтэмпунцаг,10-р /1860/онд Ганданчойлин аймгийг Түшээт хан Цэрэндорж нар байгуулжээ.Бадаргуулт төрийн 10-р/1884/ онд Шаддубчойнхорлин аймгийг, хоринхоёрдугаар /1896/ онд Жүд, Манба хоёр дацанг мөн хувилгаан Гончигжанцан байгуулав.Хориндолоодугаар /1901/ онд Дүйнхор дацанг Түшээт хан Насанцогтын хойтын буянд зориулж хувилгаан Гончигжанцан, ханы хатан Номундарьнар эвсэж байгуулав.Хэвт ёсны тэргүүн /1909/ онд Дамбаравжаалин аймгийг туслагч Ринчиндорж, хоёрдугаар /1910/ онд Панди Гүчүгшилэн аймгийг Дэд да Түшээт хан Дашням байгуулав...” гэсэн баримт байна. Түшээт хан Цэрэндорж—1832-1863 онд Түшээт ханы хэргэм зэргийг залгасан. /Өмнөх Түшээт хан Ойдовдоржийн хоёрдугаар хүү/ Ишчүлтэмпунцаг—Зуугийн хувилгаан. /1804-1864/ Төвдийн Банчин богдоос Очиржинс, “Эрдэнэ зуугийн ширээт мэргэн Ханбо, гүүш Номч билэгт” цол шагнагдаж, 7-р дүрийн Богдоос цорж ямба хүртжээ. Холбогдох эх сурвалж: 1.Ч.Банзрагч Б.Сайнхүү “Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ 2004 2. Эрдэнэ зуу хийдийн гэсгүй лам Чойжилсүрэнтэй хийсэн ярилцлагаас / 2007.05.30/
Description of location :
The site is reached by crossing the bridge of the Orkhon gol river.
GPS coordinates :
North 47° 12’ East 47° 47’
Total site area:
Side1: У300 Side2: Ө150 Side3: Side4: Side5: Side6:
Revived temple on site :
No
Site status at the time of survey :
On the right just after the bridge out of Khakhorin, there is an open place on the embankment of the river Orkhon. Here are the ruins of Zuugiin lamiin khiid or Zuugiin khuvilgaanii khiid. There are different brims or elevations on the ground, with bricks and tiles everywhere in pieces. In some places there are holes (maybe people dug them to find valuable object) where many layers of tiles and bricks can be seen – what shows how the complex was destroyed.
Date of establishment of the monastery/temple :
Unknown
Date of closing and destroying the monastery :
Revival of the old monastery/temple:
No
Founder's name and title (if known):
Date of Revival:
Monks in Old Temple :
around 500 monks
around 500 monks
Form Number :
ӨХХХ 020
Survey Team :
Team D
