Dayany khiid
Read in Mongolian
Name(s) of Temple :
Dayany khiid ,Dashgempilin khiid,
Tibetan name(s) Cyrillic (DOMM 2007):
Дашгэмпилин
Tibetan name Wylie:
*bkra shis dge 'phel gling
Rinchen Number :
881
Rinchen Name :
Dayany khiid, Dashgempillin khiid
Type of Monastery/Temple:
Monastic City
Aimag where the temple is located:
Bayankhongor
Sum where the temple is located:
Erdenetsogt soum
Old Aimag Name :
Sain Noyon
Old Khoshuu Name :
Daichin jün vangiin khoshuu
Historical Summary (In Mongolian only):
Баянхонгор аймаг Эрдэнэцогт сум. Даяаны хийд /Дашгэмпилин хийд/ Хуучин Засагт хан аймгийн Дайчин ван Соронзонгомбын хошууны нутаг одоогийн Эрдэнэцогт сумын Түйн голд Өлзийтийн ам хэмээх газар Даяаны хийд буюу Дашгэмпилин хийд төвхнөж байжээ.Анх 1756 онд Баатар ван Цэвдэнжавын үед Цагаан даян хэмээх сүм байгуулж Нүннээ, Яр хайлан, Чоймпол, Молом, Найдан, Ламрин, Оточ, Хангал зэрэг хурал номыг хуруулж эхэлжээ.Дараа нь 1869 онд Засаг Жүн ван Сангаширийн үед Манба дцан байгуулж 1885 онд Жүн ван Цэрэндоржийн үед Дүйнхор дацан байгуулжээ.Хожим нь 1918 онд Засаг ван Соронзонгомбын үед Дамжинданхүгийн Сор залах болжээ.Энэ хийдийн нэрийг Дашгэмпилин гэдэг байсан байв.Хийдийн тэгүүн нь хувилгаан багш хэмээх Гачин лам /төвд лам/ байв.1937 оноос өмнө 5 дацан, 5 дугантай байсан бөгөөд 400 гаруй ламын данстай байжээ.Хийдийн Чойрын ном нь Сира игчаатай байжээ.Цогчин дуган, Зуугийн дуган, Манба дуган, Дүйнхорын дуган, Сахиусын дуган гэсэн 5 дуган байсан бөгөөдэхний 2 дуган нь дандаа мод сүүлчийн дуганууд нь тоосгон дуган байв.Даяагийн хийдийн лам нар Хөх бүрдэн овоо Лацын овоо гэсэн овоог тахидаг байв.Дээрх овоонуудыг зуны эхэн сард тахиж байжээ.Зуны эхэн сарын 29-нд Сор залж, Битүүнд Майдар эргэнэ.Зуны эхэн сарыг Чойжилын сар хэмээх нэрлэж 29-нд залдаг байв.Майдрыг зуугийн дуганд залдаг байсан ба зуны эхэн сарын битүүний шөнө үүрээр бүрээ бишгүүр пижигнэж нар мандах үеэр л Майдар 4 дугуйтай ногоон морьтой заларч Цогчин дуганы урд талын том талбайд ирдэг байв.Цамын хувьд 100 шахам багтай байсан бөгөөд 2 хохь, 2 азар 4 эрвээхэй, 32 бэгзтэй, 21 дарь эхтэй мөн Дамдинчойжил, Лхам, Гомбо сахиусуудын Цам гарч байв.Эдгээрийн хажуугаар бага шиг биетэй 16 хүүхэд 8 дудрай, 2 арслан зэрэгт гардаг байжээ.Энэ хийдэд бархан байгаагүй олон жижиг барууд лам нарт хадгалагддаг байсан.Хийдийн гол шүтээн Лхам бурхан байсан бөгөөд Чойр дацангийнх нь Ядам байв.1937 оны эхээр уг хүрээ хийд хаагдаж цөөнгүй лам нар хэлмэгдсэн бөгөөд хожим нь 1990-ээд оны үед Эрдэнэцогт сумын төв дээр хурал номыг сэргээн байгуулж үйл ажиллагаа явуулж байна. Холбогдох эх сурвалж: 1.Ч.Банзрагч Б.Сайнхүү “Монголын хүрээ хийдийн түүх” УБ 2004 2.Эрдэнэцогт сумын өндөр настан Лувсан гуайтай хийсэн ярицлагаас 2007.08.18
Description of location :
The site is located in the bank of Ulziit river which is 15Km from the soum centre.
GPS coordinates :
North 46° 27’ East 100° 49’
Total site area:
Side1: 40 Side2: 65 Side3: 40 Side4: 65 Side5: Side6:
Revived temple on site :
No
Site status at the time of survey :
The foundations of a temple and a stupa are visible on the site.
Date of establishment of the monastery/temple :
1756
Manba Datsan was established in 1869
Duinkhor Datsan was established in 1885
Date of closing and destroying the monastery :
Revival of the old monastery/temple:
No
Founder's name and title (if known):
Date of Revival:
Monks in Old Temple :
unknown
unknown
Form Number :
БХЭЦ 093
Survey Team :
Team B
