Жадамбын хийд
Read in English
Сүм хийдийн нэр :
Жадамбын хийд,Жадамбын жас,Жадамба жас,
Төвд нэр(үүд) кирилл үсэг (DOMM 2007):
Жадамба
Төвд нэр Уайли:
*brgyad stong pa
Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
742
Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Жадамбын хийд
Сүм хийдийн төрөл :
жасаа хурал
Байрлах аймаг :
Дундговь
Сум :
Дэрэн сум
Аймгийн хуучин нэр :
Түшээт хан
Хуучин хошууны нэр :
Дайчин бээсийн хошуу
Товч түүх :
Дундговь аймаг Дэрэн сум. Жадамбын хийд. Түшээтхан аймгийн Дайчин бэйсийн хошуу одоогийн Дэрэн сумын төвөөс урагш 35 кмт энэхүү хийд төвхнөж байжээ. Цогчин, хайлан, багачуулын, дарь-эхийн, сахиусын гэсэн 5 дугантай, 70-80 ламтай хийд байсан. Дугануудын баруун хойно 1 км орчимд нэг чулуун суварга байжээ. Суварганы хойд талын Цагаанмагнай хэмээх овоог тахина. Хийдийн зүүн өмнө Баянбэлх гэж элбэг ус бий. Хийдийн гол сахиус Лхам, Жамсран бөгөөд Чойжоо, Намсрай зэрэг 10 хангал бүх сахиусыг тахина. Сахиусын дуган дотор жижиг сүм байсан ба тэр дотор нь сахиусууд байж зөвхөн сахиус тахих үеэр л хаалгыг нь онгойлгодог. Сар бүрийн 29-нд сахиус тахина, хаврын тэргүүн сард 16 хоног жүмпрэл хурна. Намар 45 хоног хайлан хурж хайланд зөвхөн гэлэн цолтой 20 –иод лам л орно. Шинийн найманд магтаал, 15-нд ерөөл хурна. Зуны эхэн сард Дүвжирийн нүгнээ сахина, мөн намрын адаг сард маанийн нүгнээ сахина. Хийдийн гадна Банзар зоч, Гонгор зоч , Лодой зоч нарын 5,6 зоч лам байсан. Одоо Банзар нь 90 гарсан хөгшин УБ хотод сэрүүн тунгалаг байгаа. Цогчин дуганы үүдэнд босоо хүн шиг өндөр хэн хэзээ хаанаас авчирсан нь мэдэгдэхгүй 2 ш гантиг чулуу байсан ба хийдийн лам нар сүсэгтнүүд хадаг яндар зүүж ихээхэн шүтэж байжээ. Жадамбын хийд тусдаа бие дааж майдар эргэдэггүй, Тэгшийн хийдтэй хамтарч майдар эргэж байжээ. 1937 онд хүрээ хийд хаагдахын өмнө хийдийн тэргүүн лам нь Дэмбэрэл аграмба гэж хүн байсан ба тэрбээр богдын хүрээнд суудаг, зуны эхэн сард ирж хийддээ сууж зусч намаржаад буцдаг байжээ. Мөн Дамдинсүрэн гэлэн, Найдан лам нарын том лам нар 4 гэсгүй, 8 унзадтай байсан байна. Бас 5 жастай байжээ. Жадамбын хийд нь Дайчин бэйсийн хошууны байнгын хуралтай өртөө цагийн хурал бус, лам сүм хийдийн тоо хурал номын цар хүрээ зэргээрээ бэсрэг хйид байжээ гэж үзэж болох юм. Энэ хийдийн туурин дээр 2001 онд сүсэгтэн олноос нэгэн суварга босгожээ. / Дэрэн сумын өндөр настан 86 настай Гунгаа гуайтай хийсэн ярилцлагаас./ /2007.08.11/
Байршлын тайлбар :
Ринчен: Хүв нуур. Тус түүхэн газар нь Дэрэн сумын төвөөс зүүн тийшээ 20-д км-т бий.
GPS хаяг :
North 46° 17’ East 106° 59’
Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: У60 Side2: Ө40 Side3: Side4: Side5: Side6:
Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
No
Судалгаа явуулах үеийн байдал :
There is a stupa on the old monastic site along with a prayer wheel. Almost nothing is left of the monastery except 2 foundations and many scattered fragments and litter are visible. There are many newer pieces of pots etc. There is an interesting marble stone east of the complex. No trace of digging. A wooden building could once have stood in the area.
Өөр зорилгоор ашиглагдах болсон :
Хийдийн туурь дээр шинэ суварга босгосон.
Сүм хийд байгуулагдсан он :
1920-оод он
Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :
Өөр зорилгоор ашиглагдах болсон :
Хийдийн туурь дээр шинэ суварга босгосон.
Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
No
Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : | Ярилцлагын дугаар:
Сэргээн байгуулагдсан огноо :
Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
80 лам
50-110 лам
Хүснэгтийн дугаар :
ДУДР 088
судалгааны баг :
Team: Д
Осорын Индрээ
Аман түүх
Нанжид Гонгор
Аман түүх
Намсрай Довдончулуу
Аман түүх