Дашцэпиллин хийд

Read in English

Сүм хийдийн нэр :
Дашцэпиллин хийд,Хутагт ламын хийд,Хутагт ламын хийд буюу урд хийд,Хутагт ламын хийд буюу дунд хийд,Онгийн хутагт ламын сүм,

Төвд нэр(үүд) кирилл үсэг (DOMM 2007):
Дашцэпиллин

Төвд нэр Уайли:
*bkra shis tshe 'phel gling

Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
717

Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Хутагт ламын хийд /Өлзийгөөр арвижийлагч хийд /

Сүм хийдийн төрөл :
хүрээ

Байрлах аймаг :
Дундговь

Сум :
Сайхан овоо сум

Аймгийн хуучин нэр :
Түшээт хан

Хуучин хошууны нэр :
Говь түшээ гүний хошуу

Товч түүх :

Дундговь аймаг Сайхан овоо сум Хутагт ламын хийд /Урд хийд/ Сайхан овоо сумын төвөөс урагш 18 км-т Онгийн голын зүүн талд энэхүү хутагт ламын хийд буюу урд хийд төвхнөж байжээ.Уг хийдийг үүсгэн байгуулсан эзэн он цагийн тухайд нутгийн өндөр настангуудын мэдээллээр 1746 онд хутагт лам Донилхүндэв хэмээх хүн үүсгэсэн гэсэн мэдээ байна.Энэ хийдэд 250 орчим лам хурдаг Чойр, Мамба, Жүд, Дүйнхор, Гүнрэгийн Цогчин зуугийн гэх мэт 11 дуган 5-6 жастай гомбо шүтээнтэй томоохон хийд байжээ.Зуны эхэн сарын 16-нд Майдар эргэнэ.Зуны адаг сард Ганжуур эргэдэг ба намрын эхэн сард 108 цам гарж 3 өдөр цам тоглодог.Ном судар хэвлэн олшруулдаг бархантай, баруун талын Шашрын овоог тахидаг байжээ.Мөн энэ хийдэд гавьжийн дамжаа барьдаг байжээ.Хййдийн горооны гадна Ванчин цорж тэрггүүтэй хнд чиглэлийн 5-6 зоч ламтай байсан байна.Хутагт ламын хийдийн хамгийн сүүлчийн тэргүүн лам Лувсандорж 1937 оны хэлмэгдүүлэлтийн үед баригдаад сураггүй алга болжээ.Энэ хийд нь 1937 оны дунд үеэс үйл ажиллагаа нь бүрэн хаагдаж сүм дуган нь эзгүйрээд 1940-өөд оны эхээр дугануудыг нураасан байна.Дээрх мэдээ баримтуудаас үзвэл Хутагт ламын хийд нь манай орны хүн ам айл өрхийн нягтрал багатай говь тал хээрийн бүсэд байсантомд тооцогдох хийдийн нэг бөгөөд лам нарын тоо хурал ном шашны зан үйлийн цар хүрээ байгуулагдсан түүх нас зэргээрээ хөрш зэргэлдэ Барь ламын хийдээс том байжээ.Одоо тус хийдийн Дүйнхор дацангийн туурин дээр шинэ дуган босгож байна. Донилхүндэв—Түшээт хан аймгийн /Дундговь аймгийн Сайхан овоо сум/ ноён хутагт 17-р зууны хүн. Зохиол нь бодь мөр, судар тарни, зан үйлийн тайлбар зэрэг 2 боть зохиолтой.Өөрийн хошуунд бартай байжээ хэмээн Олон улсын монгол хэл бичгийн эрдэмтдийн анхдугаар их хуралд номч мэргэн Гомбожав хамбын тавьж хэлэлцүүлсэн “Монголчуудын төвд хэлээр зохиосон зохиолын зүйлүүд” хэмээх илтгэлд дурдагджээ. Холбогдох эх сурвалж: 1.Л.Чулуунбаатар “Төвдөөр гийсэн Монгол мэргэд” УБ 2004 2. Гүндүжамбаалин хийдийн тэргүүн лам Батэрдэнэтэй хийсэн ярилцлагаас /2007.06.30/ 3.Хулд сумын иргэн өндөр настан Гүнчинхорол гуайтай хийсэн ярилцлагаас

Байршлын тайлбар :
Б.Ринчен :Онгийн гол Майдар:Бог хонгор гэдэг газарт Онгийн голын зүүн талд,сумын төвөөс зүүн урагшаа 18 км-т оршино.

GPS хаяг :
North 45° 20’  East 104°  00’

Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: У150 Side2: Ө150 Side3: Side4: Side5: Side6:

Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
No

Судалгаа явуулах үеийн байдал :
Одоо сэргээж байгаа шинэ дугана барьж байна.

Өөр зорилгоор ашиглагдах болсон :
Хуучин Дүйнхор дацангийн суурин дээр нэг настай лам шинэ дугана босгож байна.

Сүм хийд байгуулагдсан он :
1746 он

Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :

Өөр зорилгоор ашиглагдах болсон :
Хуучин Дүйнхор дацангийн суурин дээр нэг настай лам шинэ дугана босгож байна.

Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
No

Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : хутагт лам Донилхүндэв гэгээн | Ярилцлагын дугаар: Улаанбаатарт авсан ярилцла

Сэргээн байгуулагдсан огноо :

Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
200 лам
180 лам
300 лам

Хүснэгтийн дугаар :
ДУСО 016

судалгааны баг :
Team: Д

Циенхүүгийн Дашдорж

Аман түүх

Гүнчинхорол

Аман түүх

Бат-Эрдэнэ

Аман түүх

Бунягийн Буджав

Аман түүх

Нүрэвжавын /Нүрэмжавын/ Даваа

Аман түүх

Ринчэнгийн Равжаа

Аман түүх

Газрын зураг :

Нэмэлт материал

ДУСО 016

Байршилын зураг :

Site plan drawn by surveyors Site plan drawn by surveyors