Ахай бэйсийн дуган
Read in English
Сүм хийдийн нэр :
Ахай бэйсийн дуган,Ганданшадублин,
Төвд нэр(үүд) кирилл үсэг (DOMM 2007):
Ганданшадублин
Төвд нэр Уайли:
*dga' ldan bshad sgrub gling
Ринченгийн жагсаалт дахь дугаар :
469
Ринченгийн жагсаалт дахь нэр :
Ахай бэйсийн хүрээ, Ахай гүнгийн хүрээ
Сүм хийдийн төрөл :
дацан
Байрлах аймаг :
Хэнтий
Сум :
Дархан сум
Аймгийн хуучин нэр :
Цэцэн хан
Хуучин хошууны нэр :
Ахай бэйсийн хошуу
Товч түүх :
Хэнтий аймгийн Дархан сумын Ахай бэйсийн хүрээ Хуучнаар Сэцэн хан аймгийн Ахай бэйсийн хошуу, одоогийн Хэнтий аймгийн Дархан сумын төвд Ахай бэйсийн хүрээ буюу Ганданшадублин хийд оршин байжээ. 1934-38 оны Хүрээ хийдийн судалгаанд Сайшаалт ерөөлт хааны 1-р он, 1787 онд Засаг гүн Цэвээндорж гэгч 500 лан мөнгө тавьж Буйлан уулын өвөр хэмээх газар анх байгуулсан бөгөөд Гаанжуур, Майдар, Чойр, Цогчэн, Ламрам, Гүнрэг гэсэн зургаан дацантай, 48 ламтай, зургаан жастай хийд байсан хэмээн тэмдэглэгджээ. Аман эх сурвалжид: Энэ хийдийг босгоход 1787 оны үед хошууны засаг гүн Цэрэндорж хувиасаа 500 лан мөнгө гаргаж ард олны хандиваар барьсан гэх бөгөөд дан хар модоор нэг ч хадаас оролгүй бүтээгдсэн түүхтэй ажээ. Ахай бэйсийн хийд нь 300-700 ламтай, Ламрим, Чойр, Ганжуур, Чогчэн Хайлан, Манба дацантай, Ганжуурын, гол шүтээний зэрэг дугануудтай, Ловон бадамжунай сахиустай, байнгын хуралтай, хийд дээрээ гавжийн дамжаа барьдаг, Майдар эргэдэг, нүгнээ сахидаг, улааны урсгалын хийд байжээ. Хийдийн хамба нь өвгөн хамба Лувсаннэрэн,дараа нь Чүлтэм хамба да лам нь Лувсандоо, Их унзад нь Гонио, Дэд унзад нь Жигмэд, бага унзад нь Дагвын Шарав, Тангад Жигмэд, Шарав Чойжив нар байсан. Ахай бэйсийн хийдийн цогчин дуган нь тус сумын “Үлэмж Орших ” хоршооны барааны склад болоод байгаа. Ганданшадублин хийдийг сэргээн 1993 онд улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн боловч хурал номын үйл ажиллагаа явуулахгүй байгаа болно. Холбогдох эх сурвалж -Монголын хүрээ хийдийн түүх, Ч.Банзрагч, Б.Сайнхүү, Улаанбаатар 2004 -Хэнтий аймгийн Дархан сумын өндөр настан, ахмадын хорооны дарга асан Шовоохой гуайн тэмдэглэл -Цэвэгийн Гомбожавын ярилцлага (1916 онд төрсөн Хэнтий аймгийн Дархан сумын Бор-Өндөр багийн өндөр настан )
Байршлын тайлбар :
Хэнтий аймгийн Дархан сумын төвд оршино.
GPS хаяг :
North 46° 37’ East 109° 24’
Нийт талбайн хэмжээ:
Side1: 21 Side2: 21 Side3: 3 Side4: 8 Side5: Side6:
Сүм хэвээр хадгалагдан үлдсэн :
No
Судалгаа явуулах үеийн байдал :
Гол дуганын барилга үлдсэн.Дээврээсээ нурсан.Сүмийн бусад байгууламжийн банз үлдсэнийг гол сүмийн ард талд хураасан байна.Сүмийн байгууламжийг дэлгүүр,түүхий эдийн агуулахын зориулалтаар ашиглаж байсан.Одоо тус сумын "үлэмж орших" хоршооны эзэмшилд байгаа.
Сүм хийд байгуулагдсан он :
1898 он
Сүм хийд хаагдсан болон нураагдсан он :
Тухайн газарт баригдсан шинэ сүм, дугана :
Yes
Шинээр бүртгэгдсэн сүм хийдийн дугаар:
ХЭДР 023
Үүсгэн байгуулагчийн нэр, цол хэргэм (мэдэгдэж байвал):
Нэр, цол хэргэм : Г.Жагдаг Д.Төмөрпүрэв | Ярилцлагын дугаар:
Нэр, цол хэргэм : Сумын сүсэгтний холбоонынхон Ц.Маналжав | Ярилцлагын дугаар:
Сэргээн байгуулагдсан огноо :
Хуучин хийдэд сууж байсан лам нар
700 гаруй
Тэмдэглэл :
Хошууны Жасгийн захирагч Цэрэн үүсгэн байгуулсан.
Хүснэгтийн дугаар :
ХЭДР 024
судалгааны баг :
Team: Ж
